Naslag
De meeste tabellen op internet geven een streefwaarde en houden daar op. Dat is precies de helft van wat u nodig heeft. Een waarde die over maanden verloopt vraagt iets heel anders van u dan een waarde die tussen middernacht en zonsopgang onderuit kan gaan. Deze tabel geeft daarom bij elke parameter ook de verandersnelheid.
Gebruik deze tabel als naslag naast uw eigen testset. De vierde kolom is de kolom waar het om draait: hij vertelt u of een wekelijkse meting voldoende is of dat u tussen twee metingen door blind staat.
| Parameter | Streefwaarde | Wat een afwijking betekent | Hoe snel het kan veranderen |
|---|---|---|---|
| Temperatuur | 18-24 °C als actieve range; koi verdragen ruwweg 4-29 °C, mits de verandering geleidelijk verloopt | Snelle sprongen kosten meer dan een hoog of laag getal op zich. Warm water houdt minder zuurstof vast en verhoogt tegelijk het verbruik | Ondiep water: graden binnen een dag. Diep water: weken |
| pH | 7,0-8,5, waarbij stabiliteit belangrijker is dan het exacte cijfer | Een grote dag-nachtschommeling wijst op te weinig buffer of veel algengroei | Tienden binnen één etmaal; bij lage KH binnen enkele uren onderuit |
| KH (carbonaathardheid) | 6-10 °dKH optimaal; onder 5 °dKH instabiel, onder 3 °dKH kritiek | Lage KH betekent dat de pH nergens meer op steunt. Ook de filterbacteriën verbruiken KH | Zakt doorgaans over weken, in warm water merkbaar sneller; regen versnelt het |
| GH (totale hardheid) | Ongeveer 3-11 °dH als mineraalbasis; een mineraalmaat, geen buffer | Zeer laag GH duidt op mineraalarm water; het zegt niets over uw pH-stabiliteit | Weken tot maanden |
| Ammoniak (NH3) | 0 | Elke meetbare waarde is te veel. De giftigheid stijgt met de pH én met de temperatuur — daarom is NH3 iets anders dan NH4 | Uren, na filteruitval of zwaar voeren |
| Ammonium (NH4) | Zo laag mogelijk | Op zichzelf veel minder giftig, maar het is de voorraad waaruit NH3 ontstaat zodra pH of temperatuur oploopt | Uren |
| Nitriet (NO2) | 0 | Acuut giftig: het blokkeert het zuurstoftransport in het bloed. Vaak het eerste signaal van een filter dat het niet bijhoudt | Uren tot dagen; de klassieke nitrietpiek valt twee tot vijf dagen na filteronderhoud, medicatie of overbelasting |
| Nitraat (NO3) | Bij voorkeur onder 40 mg/l; vooral een belastingsindicator | Oplopend nitraat betekent dat voer, bezetting en waterverversing niet meer in verhouding staan | Weken |
| Zuurstof (O2) | 8-10 mg/l comfortabel; 7 mg/l als ondergrens | Onder 6 mg/l stress, onder 4 mg/l acuut gevaarlijk | Binnen één nacht; het dieptepunt ligt vlak voor zonsopgang |
| Zoutgehalte | Basislijn vrijwel nul; therapeutisch doorgaans rond 0,3% (3 g/l) en alleen voor een beperkte periode | Onbedoeld oplopend zout wijst op verdamping of een restant van een eerdere behandeling | Alleen door doseren, verdamping of waterwissel |
| Redox (ORP) | In een schone vijver vaak 250-400 mV; volg de trend van uw eigen vijver | Een plotselinge daling wijst meestal op organische belasting | Uren |
| Geleidbaarheid (EC) | Volg de trend | Stijgende EC zonder waterwissel duidt op ophoping van opgeloste stoffen | Weken, met sprongen bij zout of een grote waterwissel |
| Troebelheid | In helder water enkele NTU; volg de trend | Een plotselinge stijging betekent opwerveling, algenbloei of een filter dat doorslaat | Minuten tot uren |
Temperatuur is geen losse waarde maar de knop waar de rest aan hangt. Warmer water bevat van nature minder opgeloste zuurstof, terwijl de vissen en het filterbed er juist méér van vragen. Tegelijk verschuift het evenwicht tussen ammonium en ammoniak richting de giftige vorm. Een hittegolf verandert dus in één beweging drie parameters, zonder dat u iets aan de vijver heeft gedaan.
Koi zijn ruim in wat zij verdragen, mits de verandering geleidelijk gaat. Het getal op de thermometer is zelden het probleem; het tempo waarmee dat getal beweegt, is dat wel. Een ondiepe vijver in de volle zon beweegt binnen een dag, een diepe vijver reageert pas na weken.
Dit is de plek waar de meeste verwarring zit. De pH is de uitkomst, de KH-waarde is de reden dat die uitkomst blijft staan. Carbonaathardheid vangt zuren op voordat ze de pH kunnen verplaatsen. Zolang de KH tussen 6 en 10 °dKH ligt, beweegt uw pH rustig binnen een smalle band.
Zakt de KH onder 5 °dKH, dan wordt die band breder en gaat de pH overdag en 's nachts merkbaar heen en weer. Onder 3 °dKH is er praktisch geen buffer meer over en kan een regenbui, een warm weekend of een filter dat hard nitrificeert genoeg zijn voor een pH-crash. Dat is geen langzame verslechtering: u meet 's avonds 7,5 en staat de volgende ochtend bij een heel andere vijver.
GH, de totale hardheid, wordt hier vaak in één adem genoemd, en dat is onterecht. GH is een mineraalmaat — het zegt iets over calcium en magnesium in het water, niet over de weerstand tegen pH-verandering. Een vijver met een keurige GH en een KH van 3 °dKH is niet veilig. Beoordeel ze los van elkaar.
De meeste testsets meten in de praktijk totaal-ammonium. Hoeveel daarvan de giftige NH3-vorm is, hangt af van de pH en de temperatuur op het moment van meten. Dezelfde uitslag is bij pH 7,2 in koel water vrijwel onschuldig en bij pH 8,4 in warm water een probleem. Daarom hoort u NH3 en NH4 nooit als hetzelfde getal te behandelen.
Nitriet is het volgende station in dezelfde keten en is acuut giftig, ook in lage concentraties. Nitraat is de eindschakel en wordt ruim verdragen, maar een oplopende nitraatlijn is een eerlijke afrekening van voer, bezetting en verversingsritme.
Ammoniak en nitriet zijn de twee waarden waarbij wachten tot de volgende meetbeurt geen neutrale keuze is. Ze lopen op in uren, niet in weken: na het schoonmaken of stilvallen van een filter, na een flinke voerverhoging, na medicatie die de bacteriecultuur raakt, of wanneer er onopgemerkt een vis is doodgegaan. Meet in die situaties dagelijks, ook als de vorige uitslag nul was; nitriet volgt doorgaans twee tot vijf dagen later.
Zuurstof is de parameter waarop de meeste vijvers een blinde vlek hebben, simpelweg omdat er overdag gemeten wordt. Planten en algen produceren zuurstof zolang de zon schijnt en verbruiken hem 's nachts. Het laagste punt van het etmaal ligt vlak voor zonsopgang — precies wanneer niemand kijkt.
| Meetwaarde | Wat het betekent |
|---|---|
| 8-10 mg/l | Comfortabel. Ruimte voor groei, vertering en een warme dag |
| 7 mg/l | Praktische ondergrens. Werkbaar, maar zonder reserve |
| onder 6 mg/l | Stress. Vissen hangen hoger in het water, eten minder, herstellen trager |
| onder 4 mg/l | Acuut gevaarlijk. Zichtbaar happen aan het oppervlak; hier telt hoe snel u ingrijpt |
Warmte, onweer en een plotselinge algendood vallen vaak samen. Een zwoele nacht na een drukkende dag is het klassieke moment waarop het zuurstofgehalte onder de kritieke grens duikt. Een meting van de vorige middag zegt daar niets zinnigs over.
Deze horen in een complete tabel thuis, maar met een andere status. Zout is geen doorlopende streefwaarde: het is een behandeling die u bewust inzet en waarvan u de concentratie dan ook bewust bijhoudt. Dosering hoort in overleg met uw dierenarts of dealer, niet uit een tabel.
Redox, geleidbaarheid en troebelheid geven zelden een absoluut oordeel, maar ze zijn uitstekende trendwaarden. Uw vijver heeft een eigen normaalbeeld; de afwijking daarvan is het signaal. Een redoxwaarde die in een middag inzakt of een troebelheid die zonder aanleiding oploopt, wijst u vaak eerder op een probleem dan de klassieke testset dat doet.
Eerlijk gezegd: voor een ingelopen, rustig belaste vijver is wekelijks meten in het groeiseizoen een verdedigbaar ritme, en in de winter mag dat rustiger. Het probleem is niet het normale ritme — het probleem zijn de weken waarin dat ritme niet meer past.
| Situatie | Praktisch interval |
|---|---|
| Ingelopen vijver, koud seizoen | Om de twee weken volstaat meestal |
| Groeiseizoen, normale bezetting | Wekelijks de kernwaarden |
| Nieuwe vijver of net opgestart filter | Dagelijks tot om de dag, tot NH4 en NO2 aantoonbaar nul blijven |
| Nieuwe vis erbij gezet | Dagelijks, minimaal een week |
| Fors verhoogd voerschema | Dagelijks, tot de waarden weer vlak liggen |
| Hitte, onweer of hevige regen | Dagelijks, en zuurstof bij voorkeur vroeg in de ochtend |
| Tijdens medicatie of een zoutbehandeling | Dagelijks; medicatie kan het filterbed raken |
Een testset meet nauwkeurig, maar hij meet één moment. Kijkt u zondagochtend, dan weet u iets over zondagochtend. Voor KH, GH en nitraat is dat ruim voldoende: die schuiven over weken en een wekelijks punt tekent de lijn keurig.
Voor zuurstof, pH en nitriet werkt dezelfde aanpak niet, omdat de gevaarlijke beweging zich juist tússen twee metingen afspeelt. Een nacht met te weinig zuurstof, een pH die na een regenbui wegzakt bij een KH van 4 °dKH, een nitrietpiek na filteronderhoud — het zijn geen zeldzame gebeurtenissen, ze zijn alleen zelden zichtbaar op het moment dat u meet. Wat continu meten toevoegt, zijn alle momenten die een steekproef overslaat.
Wat H2Koi doet, en wat niet. Wij meten continu en direct: temperatuur, pH, opgeloste zuurstof (in mg/l en in % verzadiging), geleidbaarheid, troebelheid, ammonium (NH4) en nitraat (NO3). Optioneel zijn redox (ORP) en een blauwalgkanaal dat de fluorescentie van fycocyanine volgt; dat kanaal toont een trend, geen celtelling en geen toxinemeting. Daaruit berekenen wij KH (0-20 °dKH), NH3, nitriet, zoutgehalte en TDS. De KH is dus een berekende waarde, geen titratie, en GH rapporteren wij helemaal niet. Een zelfreinigende wisser houdt de sensoren schoon.
Dit is vroegtijdige signalering met sensoren van industriële kwaliteit, de klok rond. Het herkent geen ziekten of parasieten. Het meet water, geen vissen, en het voorkomt niets — het geeft u eerder de gelegenheid om te kijken.
Als werkbare set: pH 7,0-8,5, KH 6-10 °dKH, ammoniak en nitriet op nul, zuurstof 8-10 mg/l. Nitraat bij voorkeur onder 40 mg/l en vooral een indicator van de belasting. Belangrijker dan elk afzonderlijk getal is dat de waarden stabiel blijven en dat u weet welke ervan snel kunnen bewegen.
KH is de carbonaathardheid en werkt als buffer: die houdt uw pH op zijn plek. GH is de totale hardheid, een maat voor calcium en magnesium. GH buffert niet. Een vijver met een prima GH en een KH van 3 °dKH loopt onverminderd risico op een pH-crash.
In het groeiseizoen wekelijks de kernwaarden, in de winter rustiger. Dat interval verkort dramatisch na nieuwe vis, een fors verhoogd voerschema, filteronderhoud, hitte, onweer of medicatie. In die situaties is dagelijks meten geen overdreven zorgvuldigheid maar de enige manier om er op tijd bij te zijn.
Voor een snelle indicatie zijn strips bruikbaar, zeker om te zien of er iets beweegt. Onderin het bereik zijn ze te grof, en bij KH, ammoniak en nitriet is dat precies het bereik waar het over veiligheid gaat. Voor beslissingen wilt u een meting waarvan u de nauwkeurigheid kent: sensoren van industriële kwaliteit die met wetenschappelijke nauwkeurigheid doormeten, dag en nacht, in plaats van één uitslag op één moment.
Meestal totaal-ammonium. Welk deel daarvan de giftige NH3-vorm is, wordt bepaald door pH en temperatuur: hoe hoger beide, hoe groter dat aandeel. Een uitslag zonder de bijbehorende pH en temperatuur is daarom moeilijk te beoordelen.
8-10 mg/l is comfortabel en 7 mg/l is de praktische ondergrens. Onder 6 mg/l ontstaat stress, onder 4 mg/l wordt het acuut gevaarlijk. Meet bij voorkeur vroeg in de ochtend: dat is het dieptepunt van het etmaal en tegelijk het moment waarop bijna niemand meet.
Beide zijn hetzelfde verhaal: te weinig buffer. 's Nachts verbruiken planten en algen zuurstof en produceren CO2, wat de pH omlaag duwt; regenwater is zacht en verdunt uw carbonaathardheid. Bij een KH van 6-10 °dKH merkt u daar weinig van. Meet daarom eerst uw KH voordat u aan de pH zelf gaat sleutelen.
H2Koi meet uw vijver continu en waarschuwt wanneer een waarde de verkeerde kant op loopt. Nuchtere monitoring met industriële sensoren, geen diagnose.
Bekijk H2Koi
